Του ΘΑΝΑΣΗ ΤΣΙΤΣΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 16/01/2009. Πριν από δέκα μήνες, ο όρος «κοινωνική ανισότητα» στις ΗΠΑ ήταν μια από τις μεγαλύτερες οικονομικές απειλές στον ορίζοντα. Ακόμα και οι πιο συντηρητικοί σοφοί άρχισαν να παραπονιούνται ότι ο πλούτος «έρεε» προς τα πάνω σε ανησυχητικό αριθμό, αφήνοντας τη μεσαία τάξη «κολλημένη» με στάσιμα εισοδήματα, ενώ οι νεόπλουτοι ανέβαιναν στα ουράνια με τα προσωπικά τους τζετ. Επειτα ολόκληρη η δομή της πυραμίδας του αμερικανικού καπιταλισμού άρχισε να «τρεκλίζει» και -παφ!- η ανισότητα, απλά, εξαφανίστηκε από το δημόσιο διάλογο.
Οι οικονομολόγοι επιμένουν ότι οι οικονομικές κρίσεις είναι ιδιαιτέρως σκληρές απέναντι στους πλούσιους και τη μεσαία τάξη. Κι αυτό έχει μια λογική. Εάν το χρηματιστήριο συρρίκνωσε την περιουσία σου από 500 εκατ. δολάρια σε 250 εκατ., λέμε τώρα, μπορεί να χρειαστεί να δώσεις το τρίτο ή το τέταρτο εξοχικό σου σπίτι. Ομως, αν έχασες τη δουλειά σου, των 8 δολαρίων την ώρα, δεν έχεις καθόλου σπίτι. Το «οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι» δεν αποτελεί ελκυστικό τίτλο για τα κυρίαρχα αμερικανικά ΜΜΕ, ακόμη και όταν οι ενδείξεις είναι κατακλυστικές. Οι αιτήσεις για κουπόνια για φαγητό, για παράδειγμα, αυξάνονται και τείνουν να αγγίξουν ένα ιστορικό ρεκόρ. Τα τηλέφωνα σε μια ανοιχτή γραμμή βοήθειας στην περιοχή της Ουάσιγκτον για την πείνα αυξήθηκαν, τους τελευταίους 6 μήνες, κατά 248%, και τα περισσότερα από αυτά γίνονται από ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ πριν ανάγκη από βοήθεια για το φαγητό. Και για πρώτη φορά, από το 1996, υπάρχει μια καταφανής αύξηση στον αριθμό των ανθρώπων που αναζητούν βοήθεια με μετρητά από την οργάνωση TANF (Προσωρινή Αρωγή σε Οικογένειες που έχουν Ανάγκη.)
Η μεγάλη ανισότητα της αμερικανικής κοινωνίας δεν ήταν απλώς άδικη ή δυσάρεστη από αισθητικής άποψης. Δημιούργησε και μια επικίνδυνα ασταθή κατάσταση. Οταν ο Μπιλ Κλίντον έκοβε κουπόνια ευημερίας και φαγητού στη δεκαετία του ‘90, οι φτωχοί ήταν ήδη μια ομάδα που εύκολα έμπαινε στο περιθώριο, που είχε υποστεί τα χειρότερα είδη στερεότυπων φυλής και φύλου. «Ηταν τεμπέληδες, επιπόλαιοι, εθισμένοι, εξαντλημένοι», όπως ανακοίνωναν ολόκληρες χορωδίες συντηρητικών αρθρογράφων. Χάρη στην οικονομική κρίση, όμως, οι τάξεις των φτωχών φουσκώνουν κάθε ημέρα και γεμίζουν από αποτυχημένους επιχειρηματίες, υπάλληλους γραφείου, πωλητές και πολλών ετών ιδιοκτήτες σπιτιών. Ας κάνουν λοιπόν αυτό στερεότυπο! Καθώς οι φτωχοί και η πρώην μεσαία τάξη νεόπτωχων γίνεται η αμερικανική πλειοψηφία μέσα στην κοινωνία, θα έχουν, επιτέλους, τη δύναμη να καταφέρουν να καλύψουν τις ανάγκες τους.