Η δοκιμασία των βρετανικών εκλογών

Tου Νικου Χρυσολωρα /kathimerini. gr

Οι επικείμενες βουλευτικές εκλογές στη Μεγάλη Βρετανία αποτελούν κρίσιμη δοκιμασία τόσο για την ευρωπαϊκή κεντροαριστερά όσο και για την κεντροδεξιά, για δύο λόγους: Πρώτον, επειδή, όταν διεξήχθησαν οι περυσινές ευρωεκλογές, οι οποίες ερμηνεύθηκαν ως θρίαμβος της κεντροδεξιάς, η οικονομική κρίση δεν είχε ακόμη διαχυθεί πλήρως από το χρηματοπιστωτικό σύστημα στην «πραγματική» οικονομία. Τότε κινδύνευαν κυρίως τράπεζες με κατάρρευση, σήμερα κινδυνεύουν να βυθιστούν ολόκληρα κράτη (συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας) υπό το βάρος των χρεών που δημιούργησε η συρρίκνωση της οικονομίας. Δεύτερον, διότι –εδώ και δεκαετίες– οι πολιτικές εξελίξεις στη Βρετανία υπήρξαν προπομπός όσων επρόκειτο να επακολουθήσουν στη Γηραιά Ηπειρο. Ας μην ξεχνάμε ότι η Εργατική κυβέρνηση Ατλι (1945-1951) έδειξε το δρόμο για το κράτος πρόνοιας, το οποίο καθιερώθηκε στη μεταπολεμική Ευρώπη για τις επόμενες τρεις δεκαετίες. Η διάλυσή του και πάλι από τη Βρετανία ξεκίνησε, με την ανάδειξη της Μάργκαρετ Θάτσερ στην εξουσία. Στη Βρετανία, τέλος, θεμελιώθηκε –θεωρητικά και πολιτικά– και ο Τρίτος Δρόμος, χάρη στον οποίο η κεντροαριστερά ανέκτησε την ιδεολογική ηγεμονία στην Ευρώπη.

Αξίζει λοιπόν να παρακολουθήσει κανείς τι συμβαίνει αυτήν τη στιγμή στο βρετανικό πολιτικό «εργαστήριο»: Από τη μία πλευρά, οι Τόρηδες φαίνεται να αναλαμβάνουν το ρίσκο της αυτο-μετάλλαξής τους σε φορείς του λεγόμενου «φιλεύσπλαχνου συντηρητισμού». Δηλώνουν αφοσιωμένοι στον δημόσιο χαρακτήρα του συστήματος υγείας και δεσμεύονται για αύξηση των δαπανών για την προστασία του περιβάλλοντος και την παιδεία. Με άλλα λόγια, οι Συντηρητικοί αποδέχονται τους βασικούς πυλώνες του Τρίτου Δρόμου και τους εμπλουτίζουν με τις παραδοσιακές τους επικλήσεις στην «ταυτότητα», την «τάξη» και την «ασφάλεια». Ο Κάμερον έχει δύο στοιχήματα να κερδίσει: Πρώτον, να προσελκύσει την κομματική του βάση στο νέο «πρόσωπο» της κεντροδεξιάς και, δεύτερον, να εφαρμόσει όσα ισχυρίζεται πως πρεσβεύει. Ας μη λησμονούμε άλλωστε ότι και ο Τζορτζ Γ. Μπους ως μετριοπαθής ηγέτης αυτοπαρουσιάστηκε αρχικά.

Από την άλλη πλευρά, οι Εργατικοί βρίσκονται σε σύγχυση. Εντάσσουν και αυτοί στο πρόγραμμά τους στοιχεία της συντηρητικής ιδεολογίας, αλλά αυτό είναι κάτι που έχει ξαναγίνει με τον Τρίτο Δρόμο και πλέον θυμίζει «ξαναζεσταμένο φαγητό». Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αδυνατούν να παρουσιάσουν ένα συνεκτικό αφήγημα για το τι πήγε στραβά και η οικονομία κατέρρευσε, και τι όραμα για το μέλλον προτίθενται να αντιτάξουν στον «φιλεύσπλαχνο συντηρητισμό». Ετσι, ο Γκόρντον Μπράουν στηρίζει τις ελπίδες του στην εικόνα του έμπειρου διαχειριστή κρίσεων. Αν οι πολίτες τον επιλέξουν γι’ αυτόν το λόγο, τότε θα «αγοράσει» τον απαραίτητο χρόνο για να καλύψει το ιδεολογικό κενό της κεντροαριστεράς. Ο κίνδυνος όμως για τον ίδιο είναι να θεωρηθεί πράγματι επιτυχημένος διαχειριστής κρίσεων, τις οποίες όμως ο ίδιος συνδημιούργησε, με ό, τι αυτό συνεπάγεται για τους συσχετισμούς κεντροαριστεράς – κεντροδεξιάς.