- Προορισμός: Ισραήλ. Οικοδεσπότης: το «Project Interchange», ένα ίδρυμα της Αμερικανικής Εβραϊκής Επιτροπής. Συνοδοιπόροι: εννέα δημοσιογράφοι, υπάλληλοι κυβερνητικών υπηρεσιών και think tanks από το Μαρόκο ώς την Τουρκία. Στόχος των σεμιναρίων: «οι συμμετέχοντες να μάθουν ότι το πραγματικό Ισραήλ διαφέρει πολύ από αυτό για το οποίο διαβάζουν στις ειδήσεις».
- Παραμερίζοντας τους δισταγμούς και την καχυποψία, στριμώχνω στη βαλίτσα μου τη διάθεση να δω και να ακούσω ιστορίες που χάνονται στους τίτλους των ειδήσεων, επιτεύγματα που θάβονται κάτω από τις εξελίξεις. Να μιλήσω με αυτούς που φτιάχνουν τις ειδήσεις κι αυτούς που τις ζουν, έστω κι από τη μία πλευρά. Είναι άλλωστε η πρώτη φορά που επισκέπτομαι το Ισραήλ χωρίς να πρέπει να καλύψω το τελευταίο επεισόδιο της διαμάχης. Η παροδική νηνεμία αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αφουγκραστώ το κλίμα που διαμορφώνει η αλλαγή κυβέρνησης, πριν ξεσπάσει ακόμη μια καταιγίδα.
- Τις περισσότερες ώρες τις περάσαμε κλεισμένοι σε αίθουσες συνεδριάσεων, ακούγοντας, ρωτώντας και αμφισβητώντας. Απέναντί μας κάθησαν κυβερνητικοί αξιωματούχοι, στρατιωτικοί, αρθρογράφοι, ραβίνοι και άνθρωποι που προσπαθούν να κάνουν τη διαφορά με πρωτοβουλίες για την προώθηση του διαλόγου. Η Ιλάνα Ρόζενμαν καλεί εβραίες και μουσουλμάνες σε σεμινάρια… καλλωπισμού. Λάμπει ολόκληρη καθώς αφηγείται πώς μεταξύ τσαγιού και… αϊλάινερ γεννήθηκαν φιλίες ζωής. Δίπλα της, ο πληθωρικός Μούνθαρ Νταζάνι μιλάει με υπερηφάνεια για τη ΜΚΟ του. Η «Ουασατία» (μέση οδός) ανέλαβε να «επανεκπαιδεύσει» εκατοντάδες ιμάμηδες στη Δυτική Οχθη και μέσα στο Ισραήλ, όταν διαπιστώθηκε ότι διαστρέβλωναν τα διδάγματα του Ισλάμ, αποδίδοντας ακραίες ιδέες στο Κοράνι. Οταν του επισημαίνω ότι το φαινόμενο είναι εντονότερο στη Λωρίδα της Γάζας και τον ρωτάω εάν η «Ουασατία» σκοπεύει να κάνει κάτι γι’ αυτό, το χαμόγελο εξαφανίζεται. «Η οργάνωσή μας δεν έχει καμία σχέση με τη Γάζα», λέει κάπως ενοχλημένος. «Εκεί είναι διαφορετική η κατάσταση».
Ο Αχμαντινετζάντ
- Ο δρ Νταζάνι δεν είναι ο μόνος που πιστεύει ότι το «Χαμαστάν» είναι πια χαμένη υπόθεση. Λίγους μήνες μετά τον πόλεμο, πολλοί απ’ όσους μίλησα προσποιούνται ότι η Λωρίδα της Γάζας μαζί με το 1,5 εκατ. των κατοίκων της… δεν υπάρχει. Λες και αποκλείεται να εκραγεί ξανά. Λες και το πρόβλημα αφορά τους κατοίκους ενός νησιού κάπου στον Ειρηνικό. Μου έκανε τεράστια εντύπωση πόσες φορές διάφοροι ομιλητές επιχείρησαν να γυρίσουν τη συζήτηση από τη Λωρίδα της Γάζας -και το Παλαιστινιακό γενικότερα- στο Ιράν και τα πυρηνικά του. Δύο από αυτούς διερωτήθηκαν γιατί τα ΜΜΕ συνεχίζουν να ασχολούνται με μια διαμάχη «με τόσο λίγους νεκρούς», όταν ο Αχμαντινετζάντ «απειλεί να σβήσει το Ισραήλ από τον χάρτη». Ενας άλλος είπε ότι το Ιράν και το πυρηνικό του πρόγραμμα απειλούν την ίδια την ύπαρξη της χώρας, όμως αναγνωρίζοντας ότι κάποιοι ενδέχεται να υπερβάλλουν στην προσπάθειά τους να πείσουν ότι το ζήτημα είναι επείγον, αστειεύτηκε: «μπορεί να είμαι παρανοϊκός, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν προσπαθούν να με σκοτώσουν». Η γεύση που μου έμεινε μετά δεκάδες συζητήσεις είναι ότι όσο δεν συμβαίνει κάτι αξιοσημείωτο -π.χ. επιθέσεις- η διαμάχη περνά σε δεύτερη μοίρα, μια αίσθηση που ενισχύουν και τα πρώτα δείγματα γραφής της νέας κυβέρνησης. Αλλαξε η ατζέντα ή απλώς ο κόσμος βαρέθηκε;
- Το πρόγραμμα δεν περιελάμβανε μόνο φιλολογικές συζητήσεις. Το πολυεθνικό μας γκρουπ χάθηκε στην Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, ακολουθώντας τη μυρωδιά της φρέσκιας φράουλας. Σφήνωσε χαρτάκια με παρακλήσεις στο Τείχος των Δακρύων και περιπλανήθηκε στις υπόγειες στοές του. Εφαγε ζουμερό φαλάφελ στην αγορά Μάχανε Γιεχούντα, όπου τα δισκοπωλεία παίζουν από πειρατικές κόπιες τις τελευταίες επιτυχίες του… Νίκου Βέρτη (τι μαθαίνει κανείς στο Ισραήλ!). Περπάτησε σε καλντερίμια, φτιαγμένα με πέτρες από το Γκέτο της Βαρσοβίας και «πάγωσε» με τις ιστορίες επιζώντων του Ολοκαυτώματος στο μνημείο Γιαντ Βασέμ. Συνάντησε μετανάστες από την Αιθιοπία που είδαν τις οικογένειές τους να χάνονται από την εξάντληση στον δρόμο για τη «Γη της Επαγγελίας» τους, αλλά κι έναν καρδιοχειρουργό που έχει χαρίσει ζωή σε εκατοντάδες παιδιά από την Αφρική, το Ιράκ, τη Γάζα.
Το τείχος
- Επιβιβαστήκαμε σε ελικόπτερο για μια «εκπαιδευτική πτήση» πάνω από το κεντρικό Ισραήλ και τη Δυτική Οχθη, ακολουθώντας με το βλέμμα το «φίδι» -αυτό που κάποιοι λένε «τείχος του απαρτχάιντ» κι άλλοι «φράχτη ασφαλείας»- που χωρίζει κόκκινες στέγες πανομοιότυπων σπιτιών από άσχημα τσιμεντένια χωριά, σαν μικρές Αθήνες. Γνωρίσαμε στρατιωτίνες που με τα μάτια καρφωμένα σε οθόνες έψαχναν για ύποπτες κινήσεις στο κομμάτι του τείχους που περιβάλλει την Καλκίλια. Προσπαθήσαμε να ξεγελάσουμε τον Ισραηλινό αστυνομικό για να θαυμάσουμε από κοντά το Ορος του Ναού και το τέμενος αλ-Ακσα. Κι ενώ η προσπάθεια απέτυχε παταγωδώς, η απρόσμενη σκηνή που διαδραματίστηκε εκείνη τη στιγμή μπροστά μας με αντάμειψε και με το παραπάνω: ήταν ένας πόλεμος από πειράγματα και γέλια ανάμεσα σε πέντε-έξι μπόμπιρες κατοίκους του αραβικού τομέα και Ισραηλινούς συνοριοφύλακες, με τα Μ-16 κρεμασμένα στο στήθος. Καθώς ετοιμάζονταν να φύγουν για τη βάση τους, ένας από αυτούς σήκωσε ένα μικροσκοπικό αγοράκι, το οποίο τον αγκάλιασε σφιχτά. Ο ένστολος νεαρός του έσκασε ένα φιλί στο μάγουλο και το έστειλε στο σπίτι του. Και τότε, οι πιο αφελείς σκεφτήκαμε ότι ίσως τελικά κάτι μπορεί να αλλάξει.
- Της Κατερινας Αλεξανδριδη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14/6/2009
