Τσιγγάνικα γκέτο στη Ρώμη

Μπορεί ο κόσμος να το ξεχνά, αλλά η Βενετία υπήρξε η πρώτη ευρωπαϊκή πόλη με γκέτο. Ακόμα και η λέξη είναι βενετσιάνικη. Το 1516 η Γερουσία της Βενετίας αποφάσισε ότι όλοι οι Εβραίοι κάτοικοι της Γαληνοτάτης θα έπρεπε να απομονωθούν εκεί. Την ίδια αρχή υιοθέτησε και ο Πάπας στη Ρώμη και με παπική βούλα ιδρύθηκε το 1555 το εκεί γκέτο, όπου περιορίστηκε ο εβραϊκός πληθυσμός. Στις 16 Οκτωβρίου 1943, εκατό Γερμανοί στρατιώτες περικύκλωσαν την περιοχή, συνέλαβαν 1.022 άνδρες, γυναίκες και παιδιά κα τους μετέφεραν στο Αουσβιτς, απ’ όπου μόνο 17 επέστρεψαν.

Πώς μπορεί, άραγε, να ξεχάσουμε αυτό το μάθημα;

Κι όμως, για μία ακόμα φορά, η Ιταλία επιχειρεί ένα επικίνδυνο πείραμα. Οι άθλιες συνθήκες στον πελώριο καταυλισμό αθιγγάνων στα περίχωρα της Ρώμης προκαλούν σοκ στους ξένους επισκέπτες. Ομως, ο καινούργιος καταυλισμός στο Castel di Decima, με τις προκακατασκευασμένες κατοικίες, απλωμένες στη μέση του πουθενά, προκαλεί μεγαλύτερο τρόμο. Θυμίζει στρατόπεδο συγκέντρωσης που περικλείεται από συρματοπλέγματα. Τις εισόδους, εξάλλου, φυλάσσουν νυχθημερόν αστυνομικοί.

Πέρυσι, η ιταλική κυβέρνηση αναφέρθηκε σε «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» εξαιτίας των 150.000 τσιγγάνων που ζουν στην Ιταλία. Τρεις μάλιστα από αυτούς, κοντά στη Νάπολη, κάηκαν ζωντανοί. Τον Φεβρουάριο, ο αρχές της Ρώμης ανακοίνωσαν κάποιους κανόνες με τους οποίους πρέπει να λειτουργούν επτά τέτοιοι καταυλισμοί. Αναλόγως έπραξε κι ο δήμαρχος του Μιλάνου, ο οποίος επέβαλε το κλείσιμο των εισόδων σε αυτούς στις δέκα το βράδυ.

Ακόμα και ο προοδευτικός δήμαρχος της Βενετίας Μάσιμο Κάτσαρι, συγγραφέας και καθηγητής Φιλοσοφίας, προκάλεσε κοινωνική αναταραχή ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να οικοδομήσει «τσιγγάνικο χωριό» για 30 οικογένειες, κατ’ ουσίαν οδηγώντας τες σε απομόνωση.

Αυτός ακριβώς ο διαχωρισμός είναι που γεννά τρόμο.

Ο διάσημος Ρομά μουσικός Αλεξιάν Σπινέλι σήμανε τον κώδωνα του κινδύνου για το χωριό των τσιγγάνων στη Ρώμη λέγοντας ότι κινδυνεύει να μεταβληθεί σ’ ένα σύγχρονο γκέτο.

• The Guardian, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 05/04/2009