Δοκιμάζονται οι σχέσεις Τουρκίας – Ισραήλ

The Economist

Οι σχέσεις της τουρκικής κυβέρνησης και του τουρκικού λαού με το Ισραήλ έχουν υποστεί σημαντική φθορά εξαιτίας της γενικευμένης οργής για την επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα. Ο πρωθυπουργός Ερντογάν μέχρι στιγμής αποκρούει τις πιέσεις για πάγωμα ή και διακοπή των σχέσεων με το Ισραήλ. Ομως η στρατηγική συμμαχία των δύο χωρών ενδεχομένως κινδυνεύει.

Παρασκηνιακά, το τουρκικό κατεστημένο, κυρίως το στρατιωτικό, εκτιμά τις σχέσεις με το Ισραήλ. Επίσης, μιλώντας αυτήν την εβδομάδα στο Νταβός, ο Ερντογάν εμφανίστηκε συμφιλιωτικός και εξήγησε ότι ο πόλεμος στη Γάζα τον εξόργισε γιατί η ακούραστη διπλωματία του είχε φέρει το Ισραήλ και τη Συρία κοντά σε συμφωνία για τα Υψώματα του Γκολάν και γιατί εργαζόταν για μια συμφωνία ανταλλαγής αιχμαλώτων ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς, που θα περιελάμβανε και την απελευθέρωση του απαχθέντος Ισραηλινού δεκανέα.

Το 2004, ο Ερντογάν είχε ενοχλήσει το Ισραήλ αποκαλώντας το κράτος-τρομοκράτη, μετά τη δολοφονία του ιδρυτή της Χαμάς, Σεΐχ Αχμέντ Γιασίν καθώς έφευγε από τζαμί στη Γάζα. Ομως οι σχέσεις είχαν αποκατασταθεί με την παρότρυνση των ΗΠΑ.

Αυτή τη φορά, όμως, ο Ερντογάν ήταν πολύ πιο θυμωμένος. Κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και αναρωτήθηκε «πώς μπορεί μια χώρα που αγνοεί τελείως τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ να επιτρέπεται να περνά την είσοδο του ΟΗΕ».

Αυτό που ενόχλησε ιδιαίτερα το Ισραήλ ήταν μία εγκύκλιος του τουρκικού υπουργείου Παιδείας, για ενός λεπτού σιγή σε αλληλεγγύη για τα παιδιά της Παλαιστίνης. Το Ισραήλ πέτυχε να ακυρωθεί ο παιδικός διαγωνισμός ζωγραφικής στον οποίο καλούνταν οι μαθητές να εκφράσουν τα αισθήματα μίσους προς το Ισραήλ. Οι Ισραηλινοί απείλησαν να διδάξουν τη γενοκτονία των Αρμενίων στα ισραηλινά σχολεία.

Ο αντισημιτισμός στην Τουρκία αυξήθηκε, με περιστατικά όπως η ανάρτηση πανό στο Εσκί Σεχίρ που έγραφε: «Επιτρέπονται μόνο οι σκύλοι, όχι οι Εβραίοι ούτε οι Αρμένιοι». Οι Τούρκοι αρνούνται την κατηγορία του αντισημιτισμού, θυμίζοντας ότι πριν από 500 χρόνια οι σουλτάνοι είχαν υποδεχθεί στην οθωμανική αυτοκρατορία τους Εβραίους που είχαν διωχθεί από τους χριστιανούς της Ισπανίας. «Ως ηγέτης, έχω πει ότι ο αντισημιτισμός είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», δήλωσε πρόσφατα ο Ερντογάν στην τουρκική Βουλή.

Αν όμως η ρητορική κατά του Ισραήλ στην Τουρκία συνεχιστεί, το ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ μπορεί να απαντήσει υποστηρίζοντας το ψήφισμα περί «γενοκτονίας» των Αρμενίων. Το ισραηλινό λόμπι έχει επανειλημμένα βοηθήσει να μπλοκαριστεί το ψήφισμα, αλλά μπορεί οι υποστηρικτές του Ισραήλ στις ΗΠΑ να αλλάξουν γνώμη.